Zabawki inkluzywne z jednej strony pomagają uczyć dzieci akceptacji, tolerancji i otwartości na innych. A z drugiej – pozwalają, aby wszyscy czuli się równi i tak samo ważni. Czy producenci zabawek dostrzegają ten potencjał?

Świat jest dla wszystkich

Inkluzywny znaczy po prostu: przeznaczony dla wszystkich. Właśnie taki jest świat wokół nas – przeznaczony dla wszystkich i każdy powinien móc odnaleźć w nim swoje miejsce.

Bez względu na to, jak wygląda, jaką religię czy poglądy wyznaje, w jakim jest wieku albo jakim językiem mówi.

Inkluzywność w przestrzeni publicznej polega na projektowaniu otoczenia w taki sposób, żeby było ono dostępne i przyjazne dla wszystkich użytkowników. Nikt nie powinien czuć się wykluczony, każdy powinien mieć taką samą możliwość korzystania z miasta.

A jak wygląda inkluzywność w odniesieniu do świata zabawek? Czym są zabawki inkluzywne i dlaczego powinny trafiać do oferty producentów?

Czym skorupka za młodu…

Dziecko poznaje świat przez zabawę. Zabawki nie tylko więc służą temu, żeby zajmować jego czas i dostarczać rozrywki, ale także temu, żeby rozwijać wyobraźnię, wyjaśniać różne zjawiska i tłumaczyć zawiłości otaczającej dzieci rzeczywistości.

Zabawki są swego rodzaju językiem świata dziecka. Współcześni rodzice chcą, żeby pełniły one funkcję edukacyjną i w swojej prostocie oswajały najmłodszych z najróżniejszymi zagadnieniami. Bo to, czym i jak będą bawiły się maluchy, wpłynie na ich sposób postrzegania świata.

Zadaniem zabawek inkluzywnych jest budowanie wśród małych ludzi poczucia, że każdy z nas jest częścią większej całości, dla każdego z nas jest w tej całości równoprawne miejsce i nikt nie może być z tego ogółu wykluczony.

To z jednej strony wspiera kształtowanie empatii i otwartości na drugiego człowieka, a z drugiej buduje pewność siebie i poczucie własnej wartości u tych, którzy z jakiegoś powodu mogą czuć się inni.

To także otwiera dzieci na świat: przekonuje, że jest on różnorodny, a przez to ciekawy i fascynujący, wart poznawania i zgłębiania.

Inkluzywność w zabawkach

U progu tego roku firma Mattel ogłosiła wprowadzenie na rynek pierwszej w historii lalki Barbie w spektrum autyzmu. Nie jest to jednak pierwsza Barbie inkluzywna. W serii Fashionistas znajduje się już ponad 175 modeli lalek o różnych typach ciała i kolorach skóry, a także reprezentujące m.in. osoby na wózku, niewidome, z zespołem Downa, bielactwem, protezami czy cukrzycą typu 1.

W 2020 r. jednym z czołowych trendów w branży był wytypowany przez ekspertów Spielwarenmesse nurt Be You! (Bądź sobą!), którego ideą przewodnią było promowanie samoakceptacji, wiary w siebie i przekonania, że nieważne, w co wierzymy i jak wyglądamy – zawsze możemy spędzać razem czas i uczyć się od siebie nawzajem. Zabawki w duchu Be You! uwzględniały potrzeby i oczekiwania ludzi o różnych wymaganiach, dzięki czemu możliwa była wspólna gra w planszówki czy inne gry logiczne.

W 2022 r. Mattel Television we współpracy ze wspomnianą już organizacją  Autistic Self Advocacy Network wprowadziła do kreskówki Tomek i przyjaciele postać o imieniu Bruno. Był to pierwszy autystyczny bohater w tym serialu, a głosu użyczył mu 9-letni autystyk Elliot Garcia.

A wracając do zabawek – przykładów tych inkluzywnych jest naprawdę sporo.

Gra planszowa Wszystkie dzieci świata od Tactic to świetny sposób na poznawanie innych kultur i uczenia się wzajemnego szacunku.

W podobnym duchu tworzonych jest wiele książek, jak choćby Pięknie się różnimy z serii Akademia mądrego dziecka od wydawnictwa Harperkids.

Marka LEGO już w 2020 r. wdrożyła program LEGO Braille Bricks, a w tym roku rozszerzy go również na Polskę. Zestawy LEGO Braille Bricks powstały z myślą o dzieciach niewidomych i słabowidzących, aby mogły uczyć się alfabetu Braille’a oraz podstaw czytania i pisania.

Klocki mają wypustki odpowiadające literom, cyfrom i symbolom alfabetu Braille’a, a jednocześnie są w pełni kompatybilne z klasycznymi klockami. Każdy klocek ma również nadrukowaną literę lub znak, co umożliwia wspólną naukę i zabawę zarówno dzieciom niewidomym, jak i osobom widzącym – nauczycielom, kolegom z klasy czy członkom rodziny. 

Marka Andreu Toys specjalizuje się w zabawkach terapeutycznych i sensorycznych: klockach, układankach, grach i różnych manualnych łamigłówkach.

Ciekawym pomysłem są również personalizowane lalki od Miniland. Dzieci mogą wyrazić siebie i swoją społeczność w tworzonych przez siebie lalkach, dobierając im kolor skóry, włosów i oczu.

Ponadto coraz więcej firm wprowadza do swoich ofert zabawki neutralne płciowo, wychodząc z założenia, że chłopcy i dziewczynki mają prawo bawić się tym, co chcą, i w sposób, który daje im najwięcej satysfakcji.

Inkluzywność to przyszłość. Zamiast szukać różnic między sobą i wznosić dzielące nas mury, warto spojrzeć na drugiego człowieka jak na partnera do wspólnych działań i budować mosty.

Autorka:

Katarzyna Laskowska – redaktorka „Branży Dziecięcej”. Lubi podsłuchiwać wieści z rynku i podglądać nowości produktowe, a potem uprzejmie donosić o nich czytelnikom. Uwielbia pisać i czytać, a szczególnie pisać o czytaniu, dlatego ze szczególną radością tworzy zestawienia książkowych premier i lektur, które mają szanse skraść serca małych czytelników.