W 2025 r. europejski system szybkiego ostrzegania Safety Gate zarejestrował łącznie 4671 alertów dotyczących niebezpiecznych produktów wprowadzonych do sprzedaży na rynki państw Unii Europejskiej. To mniej czy więcej niż w latach poprzednich?
Kontrola bezpieczeństwa
Liczba zgłoszeń wzrosła o 13% w porównaniu z 2024 r. i jest najwyższą od momentu wprowadzenia systemu w 2003 r.
Stały wzrost liczby alertów każdego roku wynika głównie ze wzmożonych działań egzekucyjnych wszystkich krajowych organów nadzoru rynku, co skutkuje bardziej aktywną wymianą informacji o wykrytych niebezpiecznych produktach niespożywczych. Nawet w czasie kryzysu związanego z COVID-19 organy krajowe kontynuowały działania w zakresie nadzoru rynku.
Tylko w 2025 r. w systemie Safety Gate zweryfikowano łącznie 4671 alertów. Oznacza to średnio blisko 100 alertów tygodniowo. W tej liczbie uwzględniono 420 alertów od organu reprezentującego Wielką Brytanię w odniesieniu do Irlandii Północnej, który uczestniczył w systemie szybkiego powiadamiania Safety Gate w 2025 r. W Polsce zgłoszono 170 niebezpiecznych produktów – dokładnie tyle samo co w roku poprzednim.
Ale na samych zgłoszeniach działania organów nadzoru rynku się nie kończą. W odpowiedzi na zgłoszenia w całej Unii i EOG wszczęto 5794 działań następczych, w tym wycofania produktów z rynku i usunięcia ofert online. W Polsce liczba działań następczych spadła z 454 w roku 2024 do 419 w 2025.
Zabawki wciąż w czołówce
Już od lat zabawki są w czołówce kategorii, w których dokonuje się zgłoszeń niebezpiecznych produktów. Na pierwszym miejscu są kosmetyki, każdego roku stanowią one około 1/3 zweryfikowanych alertów. Zabawki są na miejscu 2. (16% wszystkich zgłoszeń), na 3. miejscu urządzenia i sprzęt elektryczny (11%). Co ciekawe, w Polsce zabawki zajmują 1. miejsce wśród zgłaszanych produktów (aż 45% wszystkich ostrzeżeń), na 2. miejscu są maszyny i narzędzia (22%), na 3. urządzenia elektryczne (10%).
Najczęściej zgłaszane zagrożenia
Raport Safety Gate 2025 podaje zagrożenia dla zdrowia związane z niebezpiecznymi substancjami chemicznymi jako najczęstszą przyczynę ostrzeżeń, stanowiącą 53% przypadków. Następne w kolejności są ryzyko urazów (14%) i niebezpieczeństwo zadławienia lub uduszenia (9%).
Najwięcej niebezpiecznych związków chemicznych wykryto w kosmetykach, ale także w zabawkach i urządzeniach elektronicznych. Ftalany nadal bardzo często wykrywa się w plastikowych zabawkach i innych produktach dla dzieci.
W alertach zatwierdzonych w 2025 r. bardzo często pojawiało się również zagrożenie związane z ogólnymi obrażeniami. Dotyczyło to zarówno wypadków z udziałem pojazdów mechanicznych, jak i artykułów dziecięcych czy zabawek, które nie chronią dzieci w wystarczającym stopniu przed upadkiem lub zranieniem.
Ryzyko zadławienia również stanowi istotną część ostrzeżeń Safety Gate. Zagrożenie to dotyczy głównie małych dzieci ze względu na drobne elementy zabawek lub ubrań, takie jak guziki czy ozdoby.
Ponieważ małe dzieci mają tendencję do wkładania przedmiotów do ust, mogą połknąć drobne elementy i się zadławić. W przypadku, gdy te drobne elementy są małymi bateriami guzikowymi, może to być śmiertelne z powodu reakcji chemicznej wywołanej przez baterie w przewodzie pokarmowym.
Wśród zgłoszeń na polskim rynku 1. miejsce zajmuje ryzyko urazów (38%), następnie zadławienia (22%) i porażenia prądem (17%).
Jak to działa?
Funkcjonowanie systemu Safety Gate Rapid Alert jest regulowane przez Rozporządzenie Ogólne o Bezpieczeństwie Produktów (GPSR), które stanowi, że wszystkie produkty wprowadzane na rynek europejski muszą być bezpieczne.
Od 2003 r. w systemie uczestniczą organy krajowe ze wszystkich państw członkowskich UE i EOG. Dyrektywa GPSR nakłada na państwa członkowskie obowiązek wprowadzania do systemu szybkiego ostrzegania Safety Gate informacji o środkach podjętych wobec niebezpiecznych produktów stwarzających poważne zagrożenie, które zostały znalezione na ich rynkach krajowych, oraz informowania o wszelkich podjętych działaniach następczych lub wynikach dalszych dochodzeń.
Władze krajowe mogą przesyłać alerty 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, 365 dni w roku, a informacje te są automatycznie rozsyłane do wszystkich organów krajowych w państwach uczestniczących.
Skrócona wersja alertów jest publikowana na portalu Safety Gate i automatycznie tłumaczona maszynowo z języka angielskiego na wszystkie języki krajów uczestniczących w wymianie informacji, a także na arabski i ukraiński, co zapewnia szybki dostęp do informacji ogółowi społeczeństwa.
Następnie każdy organ krajowy sprawdzi na swoim rynku, czy produkt jest tam również dostępny w sprzedaży (w sklepach stacjonarnych lub online), i jeśli tak się stanie, podejmie dalsze środki w swoim kraju.
System szybkiego ostrzegania Safety Gate stanowi podstawę ochrony konsumentów przed niebezpiecznymi produktami i przyczynia się do szybkiego wycofywania niebezpiecznych produktów z rynku UE.
Urszula Kaszubowska
